Buggenum door de Eeuwen heen

Heemkunde

Buggenum in het kort


































Luchtfoto

Buggenum, een korte kenschets.

Buggenum, omzoomd door enerzijds de open akkers van het hoger gelegen en vruchtbare Buggenummer Veld en anderzijds het lager gelegen Maasdal met grazige weiden. In deze overgang in hoogteligging, de Maasdalrand, is het dorp Buggenum ontstaan aan een ruime buitenbocht van de regenrivier de Maas. De vruchtbare kleigrond was bepalend voor het oorspronkelijk sterk agrarisch karakter van het dorp. De aanwezigheid van klei gaf begin 1900 de aanzet voor de nu nog aanwezige steenfabriek. Het voorkomen van klei gaf beginjaren 1900 de aanzet voor de bouw van een steenfabriek aan de Dorpsstraat. Om economische reden is de productie Kerstmis 2013 gestopt. Het wachten is nu nog op de sloop van het complex.

Over de herkomst van de naam gaan verschillende lezingen: zoals heem aan een bocht gelegen of heem in een beukenbos.

De ligging in de Maasdalrand en aan een buitenbocht van de rivier heeft een typisch en uniek aan de landschappelijke situatie aangepast vestigingspatroon opgeleverd. In de overgang van hoog naar laag werden de eerste huizen gebouwd aan de hoge kant van de hoofdwegen met zicht over het Maasdal.

Als regenrivier heeft de Maas een sterk wisselend afvoerpatroon (10 m3/sec, ten tijde van grote droogte; >3500m3/sec, in zeer natte perioden, meestal in de winter). Bij sterke “was op de Maas” overstroomden al snel de hoofdwegen, aan de voet van de dalrand gelegen. Dankzij de hogere ligging van de achtererven konden de bewoners achterom wel de woningen en boerderijen bereiken.

Als een vorm van burenhulp ontstond op de hoger gelegen grens van de erven een stelsel van paden, waarlangs het dagelijks verkeer kon plaatsvinden (boodschappen, kerkbezoek of naar de akkers).

Tot zo’n 4 m “was” kwam het water nog niet in de huizen, bij nog hogere afvoeren moesten velen hun huizen verlaten. De watersnoden van 1993 en 1995 maakten dat ook Buggenum een relatief veilig dorp werd achter een kade.











Maascentrale in volle omvang














    - (Demkolec) - Willem-Alexander Centrale


In de loop van de laatste eeuwen is het landschap rond Buggenum gewijzigd door aanleg van de Napoleonsweg, de aanleg van de spoorlijn, de kanalisatie van de Maas, de grintwinning, de aanleg van het Lateraalkanaal met het verleggen van het koelwaterkanaal en ten slotte de aanleg van de kade, als hoogwaterbescherming. Het patroon van landwegen in het Buggenummerveld heeft zijn kenmerkende spinragstructuur behouden dankzij de gewijzigde inzichten bij het opzetten van ruilverkavelingen.

Tot 1942 was Buggenum een zelfstandige gemeente. Het gemeentewapen was de afbeelding van Sint Aldegundis; deze heilige is tevens patroonheilige van de parochie (afbeelding hiernaast). 

In dat jaar 1942 volgde de samenvoeging met de aangrenzende gemeenten Haelen en Nunhem tot de gemeente Haelen. Het inwoneraantal was toen ca 650. In 1991 werd daaraan de gemeente Horn toegevoegd (samen goed voor ca 9000 inwoners). Sinds 2007 is Buggenum één van de 16 kernen van de gemeente Leudal, ca 37.000 inwoners in totaal, waarvan in Buggenum ca 975.

De bouw van de Maascentrale in de jaren 1950-’60, pal ten zuiden van de spoorlijn Roermond-Weert en in het Maasdal, vanwege het benodigde koelwater, was belangrijk voor de opvang van de verminderende werkgelegenheid in de landbouw . Inmiddels is het fabriekscomplex met de 6 hoge schoorstenen gesloopt. Het terrein wacht nu nog op een nieuwe invulling. 

In de periode 1993-2013 werd ten zuiden van de Maascentrale in de proefcentrale Demo KV- STEG/Demkolec/WillenAlexandercentrale electriciciteit opgewekt door kolenvergassing met later bijmenging van biomassa. Vrijwel direct na stopzetting van de productie is gestart met de sloop van de centrale.


In het boek "Buggenummers 2014 in beeld" is op de pag's 158-172 in woord en beeld meer te lezen over de ontwikkeling van Buggenum.